In 2026 stuurt de industriële koelsector verder weg van het koelmiddel freon. De Europese Unie voert niet alleen een aanvullende heffing in op de productie en import van koelmiddelen met een hoog aardopwarmingsvermogen, maar verstrengt tegelijkertijd de technische en administratieve verplichtingen voor alle installaties die dergelijke F-gassen bevatten. Voor de Vlaamse industrie betekent dit een belangrijke verschuiving naar alternatief koelmiddelgebruik.
Meer verantwoordelijkheden voor koelinstallaties met F-gassen
Koelinstallaties die meer dan drie kilogram koelmiddel bevatten én die een CO₂-equivalente waarde van minstens vijf ton bereiken, vallen vanaf 2026 onder een duidelijk aangescherpt controlekader. Het jaarlijkse lekverlies wordt daarin een cruciale parameter. De Europese regelgeving bepaalt dat het relatieve lekverlies per jaar niet hoger mag liggen dan vijf procent. Elke keer een installatie wordt bijgevuld, moet het lekverlies nauwkeurig worden berekend en gedocumenteerd in het logboek. Wanneer het lekverlies gedurende twee opeenvolgende jaren te hoog oploopt, moet de installatie verplicht worden stilgelegd of moet er een afwijking worden aangevraagd. Voor zeer grote installaties, bijvoorbeeld wanneer de CO₂-equivalente inhoud vijfhonderd ton of meer bedraagt, wordt in de meeste gevallen een permanent lekdetectiesysteem verplicht. Een bijkomend voordeel voor de exploitant is dat de frequentie van de lekdichtheidscontroles hierdoor gehalveerd kan worden
Verplichte periodieke lektesten op Freon-koelinstallaties
De frequentie waarmee een installatie moet worden gecontroleerd, blijft afhankelijk van de combinatie tussen de koelmiddelinhoud en het aardopwarmingsvermogen van het gebruikte middel. Hoe hoger de CO₂-equivalente waarde, hoe strenger het regime.
Installaties die nog ozonafbrekende stoffen bevatten, zoals bepaalde HCFK’s, blijven gebonden aan vaste controlefrequenties. In veel gevallen moet er minstens jaarlijks een lekcontrole plaatsvinden, of vaker wanneer het om grotere systemen gaat. Hermetisch afgesloten installaties met een zeer beperkte CO₂-equivalente inhoud kunnen onder bepaalde voorwaarden worden vrijgesteld, op voorwaarde dat ze correct geëtiketteerd zijn.
Freon-verbodsbepalingen worden steeds strenger
De Europese afbouw van hoog-GWP-koelmiddelen versnelt. Het reeds bestaande verbod op bijvullen met koelmiddelen met een GWP-waarde van 2.500 of hoger wordt de komende jaren verder uitgebreid. Wat al geldig was voor grote koelinstallaties, werd vanaf 2025 van toepassing op alle stationaire systemen en in 2026 ook op airconditioningsystemen en warmtepompen.
Vanaf 2030 verdwijnt ook de mogelijkheid om gerecycleerde of geregenereerde F-gassen met een GWP van 2.500 of meer te gebruiken. Daarnaast wordt vanaf 2032 elk gebruik van nieuw geproduceerd F-gas met een GWP van 750 of hoger verboden in bestaande installaties. De boodschap wordt dus steeds duidelijker: wie nog werkt met traditionele HFK’s zal versneld moeten overstappen op alternatieven.
Striktere documentatieverplichtingen
Voor elke installatie die met F-gassen werkt, moet een up-to-date dossier worden bijgehouden. Een instructiekaart met technische kerninformatie, zoals koelmiddeltype en werkdrukken, moet altijd beschikbaar zijn. Het logboek wordt nog belangrijker en moet een volledig overzicht bevatten van inbedrijfstellingen, onderhoud, controles, herstellingen, bijvullingen en lekkages. Ook gegevens van betrokken technici en hun certificering moeten geregistreerd worden. Facturen van koelmiddelen en alle relevante verslagen moeten onmiddellijk kunnen worden voorgelegd aan toezichthouders.
Het Europees regelgevend kader omtrent f-gassen
Op 20 februari 2024 werd de nieuwe Europese verordening 2024/573 gepubliceerd. Deze vervangt de eerdere verordening uit 2014 en legt de ambities voor de afbouw van F-gassen aanzienlijk hoger. Het quotabeheer voor HFK’s wordt drastisch verscherpt richting 2030, waardoor er tegen dat jaar 95 procent minder HFK’s op de Europese markt mogen komen in vergelijking met 2015. Daarnaast omvat de regelgeving strengere regels rond certificering, etikettering, rapportage en lekdichtheidscontroles.
Waardige alternatieven in natuurlijke koelmiddelen
Koeltechniekers zullen hun industriële klanten moeten begeleiden naar alternatieve oplossingen, waaronder natuurlijke koelmiddelen zoals ammoniak, CO₂ of propaan. Administratieve opvolging wordt een essentieel onderdeel van het onderhoudsproces, en het tijdig anticiperen op verboden en quotaschaarste zal cruciaal zijn om bedrijfscontinuïteit te garanderen.
Cooleos zet sinds jaren in op de overgang van F-gassen naar natuurlijke koelmiddelen. Onze klanten zijn voorzien van de modernste industriële koeloplossingen in ammoniak, propaan of CO₂, dewelke wij inzetten volgens hun optimale eigenschappen.
De overgang naar een klimaatvriendelijker koelmiddelgebruik is onvermijdelijk, maar wie nu al investeert in moderne technologie en een correcte opvolging van installaties, blijft zo de strengere wetgeving voor.
Meer informatie omtrent de wetgeving voor de komende jaren is raadpleegbaar via https://www.vlaanderen.be/veka/energie-en-klimaatbeleid/energie-en-klimaatbeleid-voor-ondernemingen/f-gassen/regelgeving-inzake-het-gebruik-van-f-gassen